Levenslang in de schaduw van je overleden broertje of zusje

SINT-OEDENRODE | In zijn praktijk aan de Schootsedijk vertelt sociaal pedagoog Ard Nieuwenbroek het met een diepe zucht: ”Vorige week kreeg ik een mail van een 82-jarige man uit Dokkum. Hij had mijn boek over Elviskinderen in een adem gelezen en schreef dat alle puzzelstukjes van zijn leven plotseling in elkaar pasten. Vanmorgen heeft hij hier anderhalf uur huilend zijn verhaal gedaan. Hij is een Elviskind en had nooit beseft welke grote invloed dit heeft gehad op zijn lange leven”.

Elviskinderen zijn kinderen die worden geboren voor of na het overlijden van een broertje of zusje. De naam Elviskinderen is gekozen vanwege de tragedie die Elvis Presley bij zijn geboorte is overkomen. Elvis werd direct na zijn tweelingbroer Jesse geboren. Helaas kwam Jesse levenloos ter wereld en heeft Elvis dus nooit het leven mogen delen met zijn broer. 

In het Engels wordt een Elviskind ook wel replacement child genoemd (vertaald: vervangkind). Deze term geeft al aan dat er allerlei risico’s zijn voor broers en zussen na het overlijden van een broertje of zusje. Bij Elvis Presley was dit overduidelijk het geval. Boeken over zijn leven vertellen hoe Elvis altijd heeft geworsteld met het feit dat zijn tweelingbroer was overleden. In zijn korte leven kreeg hij zelf te maken met drank- en drugsverslavingen; destructieve gedragingen die hun oorsprong mede kenden in het verlies van zijn tweelingbroer. 

De kern van het probleem is dat het voor een vader of moeder vrijwel onmogelijk is om een kind te verliezen. Er is zelfs geen woord voor. Als je je vader of moeder verliest, ben je wees. Als je je partner verliest, ben je weduwe of weduwnaar. Maar er is geen woord voor een ouder die zijn kind verliest. Als je ergens geen woorden voor hebt, is dat alleszeggend. Het verlies is te groot. 

Of een Elviskind daadwerkelijk negatieve gevolgen ondervindt van het overlijden van zijn broertje of zusje, heeft alles te maken met de wijze waarop de ouders omgaan met het onmogelijke verlies. Veel ouders zoeken tegenwoordig gelukkig hulp bij dit loodzware proces. Toch komt de last van het overlijden nog regelmatig onbedoeld op de schouders van het Elviskind terecht.

Nieuwenbroek vertelt vanuit zijn praktijkervaring: ”Een 49-jarige vrouw gaf me een voorbeeld hoe de schaduw van haar overleden zusje op haar doorwerkte. Ze zei: Bij mij thuis stond op het dressoir een grote kleurenfoto van mijn overleden zusje. Iedere dag zette mijn moeder er een vers bloemetje bij. Er ging vrijwel geen dag voorbij of mijn moeder zei corrigerend tegen mij: ‘Wees nou toch eens net zo lief als jouw zusje zou zijn geweest.’ Of: ‘Dat had je zusje vast anders gedaan’. En iedere keer weer stak er een mes van verdriet en boosheid in mijn hart.”

De negatieve gevolgen zijn heel verschillend. Nieuwenbroek ziet vooral veel volwassen Elviskinderen die worstelen met een burn-out. Maar ook depressiviteit en relatieproblemen hebben vaak een verbinding met de schaduw van het verlies van een broertje of zusje. 

Op maandagavond 12 oktober geeft Ard Nieuwenbroek in Het Spectrum in Schijndel een publiekslezing over Elviskinderen. Met als ondertitel: uit de schaduw van je overleden broertje of zusje. 

Naast hem spreekt Ingeborg Hagen, zelf een volwassen Elviskind, over haar zeer persoonlijke ervaringen. Ze zegt daar nu al over:” Ik heb mijn ouders willen geven, wat zij hebben verloren. Maar dit grote geven van mij aan hun, konden zij niet ontvangen. Daardoor ben ik mijn hele leven meer en meer gaan geven. Ik heb andermans belangen altijd boven die van mij gesteld. Ik mocht van mijzelf absoluut geen fouten maken. Ik heb mijn hele leven naar bevestiging gezocht, maar die erkenning heb ik nooit gekregen. Doordat dit niet klopte, heb ik er in mijn volwassen leven ook last van op mijn werk en privé. Het klopte niet. En ik blijf maar proberen om het kloppend te maken”.

Deze avond is bedoeld voor volwassen Elviskinderen, ouders van overleden kinderen en professionals die met deze thematiek te maken krijgen. En uiteraard voor iedere andere geïnteresseerde.

Vooraf aanmelden is nodig en kan via de site van Het Spectrum (spectrumschijndel.nl). Een ticket kost €15,00 en is inclusief een kopje koffie/thee na afloop.