Bas de Bont regisseur van de Wildeman

Het gaat goed met de kaartverkoop van de SOKk, het toneelstuk van Theatergroep Wildeman dat deze week in première gaat. Het belooft een verhaal vol intrige, taboe en familiebanden te worden. Met de voormalige fabriek van Jansen de Wit als decor is het een productie die voor veel mensen veel betekent. Hoe doe je daar eer aan? We vragen het aan de regisseur.

Het duurt even voordat Bas de Bont (41) uit Boxtel antwoordt op de vraag wat op dit moment zijn ‘hoofdberoep’ is. Dat is te begrijpen, want we hebben te maken met een creatieve duizendpoot. “De drie pijlers van mijn inkomen zijn mijn werk als acteur, bij Cliniclowns en als regisseur,” vertelt hij. Wel aanschouwt hij de laatste jaren het regisseren als hoofdvak.

"Theater is een afleiding van alle zooi die in de wereld gaande is.”

Daar ligt zijn grootste liefde én uitdaging. “Omdat ik als theatermaker op dit moment een verschil wil maken, hoe klein dan ook.” Wanneer Bas even nadenkt friemelend aan zijn baard, weet je dat er een weloverwogen antwoord volgt. “Theater is een afleiding van alle zooi die in de wereld gaande is.” Dat kan volgens hem met een drama, maar ook met een klucht. “(Het) is dé manier om je publiek emotioneel in beweging te brengen, ze een spiegel voor te houden.”

Ontmoeting met de Wildeman
Het duurde niet lang voordat er een klik was tussen Bas en Theatergroep Wildeman. Dit kwam mede door de goede verstandhouding met Adri van den Brand, de schrijver van de SOKk. Die vond dat de voorstelling binnen in een theater gespeeld moest worden, omdat het zo’n intiem stuk is. Toen Bas het script voor het eerst las, dacht hij precies hetzelfde, niet wetend dat hij en de Adri dezelfde mening deelden. Deze match tussen regisseur en schrijver betekende het begin van een hechte samenwerking.

"Wat niet gezegd wordt met woorden, kun je laten zien in houding, beweging, ruimte.”

Geen klap aan
“De eerste keer dat ik het stuk las, vond ik er overigens geen klap aan,” zegt Bas lachend. “Pas na twee of drie keer lezen begreep ik wat Adri ermee bedoelde: de onderliggende pijn, de relaties tussen personages, de dingen die tussen de regels door worden gezegd.”
Dat maakte hem enthousiast. “Wat niet gezegd wordt met woorden, kun je laten zien in houding, beweging, ruimte.” Het is precies wat het stuk zo sterk maakt, volgens hem. “Met beeld kun je tonen hoe acteurs zich tot elkaar verhouden, wat de spanning is, wat ze níét zeggen; dat zegt alles.”

Alles heeft een ritme
De SOKk is geen komedie, dat is bekend. Maar toch gaat de komische kundigheid van de regisseur niet verloren. “Wat wel heel erg overeenkomt (met komedie), is dat ik heel erg met timing en ritme en op de millimeter kan regisseren.” Zo zijn timing en ritme, legt hij uit, dezelfde bouwstenen waarmee heftigere emotie wordt overgebracht.

De spelers
En dan de acteurs, zij zijn voor Bas misschien wel nóg belangrijker dan het publiek. Hij heeft een paar handelswijzen die voor hem als regisseur niet te onderhandelen zijn. Allereerst hoort hier veiligheid bij. “Dat vind ik de belangrijkste, om open en eerlijk met elkaar te werken.” Maar ook heeft hij wat betreft speeltechniek een missie. “Dit is amateurtheater, mensen doen dit vrijwillig.” zegt hij.“ Daarom mogen spelers van mij verwachten dat ik hen iets bied.”

Dit betekent echter niet dat hij de teugels laat vieren. Integendeel. Wanneer Bas merkt dat er meer in zit, legt hij de lat hoog. “Ik wil dat iedereen in zijn of haar kracht komt te staan. En dan kan ik heel streng zijn.”

Nieuwe aanpak
Ook voor Bas zelf bleek de SOKk een leerproces. Normaal gesproken gaan zijn spelers direct de vloer op zodra ze het script ontvangen, maar deze keer besloot hij het anders aan te pakken. De eerste weken van de repetitieperiode bestonden uit aan tafel zitten met een potlood en het script.

Die aanpak, een risico, want je levert er kostbare repetitietijd voor in, gaat donderdag bij de première haar vruchten afwerpen. Het gemak waarmee de spelers zich door het verhaal van de SOKk bewegen, is een testament van inzet: inzet door de cast, inzet door de crew en een bijzondere inzet door hun regisseur.