Er zijn twee mensen nodig om Betty van Zutphen te vervangen

SCHIJNDEL | Afgelopen 1 Ander Festival liep Betty van Zutphen rond zoals ze dat iedere editie doet. Als voorzitter van de Stichting Anders, kennen veel mensen haar en maken erg graag een praatje. Dit jaar voelt het wel anders, de reacties zijn sentimenteler dan normaal, want dit was haar laatste jaar als voorzitter. 

Door: Nina van den Heuvel

Toen Betty in de jaren ’90 in Schijndel kwam wonen, wilde ze graag haar plek vinden in het dorp. Haar man Maurice kwam er vandaan, maar zelf kwam ze uit Dinther. Daar was ze actief als vrijwilliger bij verschillende stichtingen en in de parochie, maar het op en neer rijden werd snel vermoeiend. In 1997 bezocht ze voor het eerst een Schijndels wereldmuziekfestival dat in het teken staat van tolerantie, andere culturen en diversiteit; het 1 Ander Festival. Betty was meteen enthousiast en sloot aan bij de organisatie van het Festival.

Sinds 1998 maakte ze officieel deel uit van het bestuur. Vanaf toen hielp ze mee met het organiseren van het festival. De eerste jaren zette ze zich voornamelijk in voor de kraampjes die op het festivalterrein staan, de zogeheten ‘Feelgood markt’. Helaas verliep haar eerste editie niet bepaald vlekkeloos. “Het regende pijpenstelen,” zegt ze lachend, “We hebben tractoren in moeten schakelen om voertuigen uit de modder te slepen.” Ze geeft eerlijk toe dat ze toen, doorweekt door de regen, wel even twijfelde of ze het wel leuk vond. Toch duurde die twijfel maar kort toen ze zag hoe onverstoorbaar de gemoedelijkheid van de bezoekers is. “Men blijft door dansen, doorfeesten, dan maar nat of op een kluitje schuilend in een tent. Dat sentiment is sinds de jaren 90 nooit veranderd.”

In de jaren die volgden verschoof haar rol meerdere keren. Ze was vrijwilligercoördinator, korte tijd ook secretaris – al lag dat haar minder. “Het achter-de-schermenwerk is belangrijk, maar ik sta liever in direct contact met de doelgroepen.” In 2000 begon ze daarom met iets nieuws: ‘1 Ander in de klas’, een scholenproject waarin jongeren op een toegankelijke manier, doormiddel van creatieve en actieve workshops, kennismaken met de waarden van het evenement. “Dit sluit aan bij het gedachtegoed van het festival. Dat geeft energie, bij hen én bij mij.”

De functie van voorzitter was niet een functie die Betty altijd al had willen vervullen, het gebeurde haast spontaan. “Tijdens de voorbereidingen in 2017 stopte de vorige voorzitter. Er was een nieuwe voorzitter nodig, ik stond er voor open.” Betty blijft wel bescheiden over haar formele rol, “het mooie van het 1 Ander Festival is: niemand is de baas van het 1 Ander Festival. Het succes zit in de samenwerking.” Dat betekent ook: goed zorgen voor de vrijwilligers. “Dit jaar hadden we er 85, van alle leeftijden. Die mensen doen dit soms al decennia lang uit betrokkenheid en passie. Je moet ze serieus nemen, zorgen dat ze zich gehoord, gesteund en fijn voelen. Dáár draait het om.” Het is een van de belangrijkste lessen die ze wil meegeven aan haar opvolgers.

De twee nieuwe voorzitters zijn zus en broer Daisy Kooijmans (42) en Maikel de la Cousine (40). Betty is vorig jaar al begonnen aan de zoektocht begonnen nadat ze merkte dat het tijd was voor nieuw bloed. “Stichting Anders verdient iemand die er vol voor gaat, en ik voel dat het nu goed is. Het is beter om op een hoogtepunt te stoppen dan met een sissertje te eindigen.” Dat hoogtepunt kwam in april van dit jaar, toen Betty voor haar jarenlange inzet – zowel in Schijndel als Dinther – werd onderscheiden met een lintje. “Dat voelde als een bevestiging: het is goed zo.” Dat het stokje nu in vertrouwde handen ligt, stelt haar gerust. “Zij snappen het. Ze weten wie je moet verbinden, en vooral: hoe ogen en oren voor iedereen hebt.”

En wat gaat Betty doen? Dat weet ze nog niet helemaal. “Misschien ga ik volgend jaar op vakantie tijdens het festival… al voelt dat wel gek.” Deelt ze. Dat het gek voelt, is niet zo gek. Want ze kent bijna iedereen die over het terrein loopt, en de meeste mensen kennen haar ook. “Ik heb het afgelopen festival door veel mensen lieve woorden gehoord over wat ik voor hen beteken. Dat was vaak erg ontroerend.”

Want het is voor Betty een festival waar de sfeer zo gemoedelijk is dat ze er nog nooit een vechtpartij mee heeft gemaakt, waar politiek even vergeten wordt, waar afkomst of taal irrelevant is, waar samenwerking centraal staat en niemand écht de baas is. Het 1 Ander Festival gaat Betty van Zutphen missen, maar ze neemt met een gerust hart afscheid.