Mozaïeklandschap

Ik zit het interview met Peter Smits te lezen over de verkoop van zijn stuk land, grenzend aan het Elderbroek. Hij zegt er een goed gevoel bij te hebben om negen hectaren landbouwgrond in te laten richten als nieuwe natuur: “Ik heb met mijn opa nog door de oude Schijndelse leembossen gelopen. Ik denk dat-ie blij zou zijn, als hij wist dat d’Eld broek een stuk groter werd.” Stichting Ark gaat op de aangekochte grond rewilding toepassen, de term voor nieuwe natuur aanleggen. En zo verandert het rechtlijnige landschap aan de Sliperman in een mozaïeklandschap...

Is nieuwe natuur maakbaar?
Stichting Ark wil zelf geen aankopen doen voor de lange termijn. Ze willen slechts een aanzet doen om nieuwe natuur in te richten, en daarna het beheer overdragen aan lokale instanties. Tegelijk plopt de vraag op: gaat die vlieger wel op, om anno 2025 nieuwe natuur te maken? En wat verstaan we vervolgens onder natuur? We zijn het er intussen wel over eens dat èchte oernatuur in West-Europa nagenoeg verdwenen is. Maar dat neemt niet weg dat de wetten van de natuur nog steeds actueel zijn, en dat we ons bewust moeten zijn van de rol die wij als inrichter van ons landschap hebben. En zogauw iemand een schop in de grond steekt, reageert moeder natuur acuut: zaden krijgen nieuwe kansen, insecten reageren op nieuwe flora, vogels en zoogdieren betrekken hun veranderde leefgebied. 

Resultaten uit het verleden
“...bieden geen garantie voor de toekomst”, zo luidt de tekst in de bankenwereld. Maar als je kijkt naar de projecten op het gebied van herinrichting van natuur in ons buitengebied, dan overheerst toch een optimistisch gevoel. Neem als voorbeeld het Creijspot aan de Wielse Kamp: daar is het laatste stukje Schijndelse heide uitgebreid met zo’n vijftig hectaren natuur, en daar kun je weer genieten van mooie flora en fauna. Of al die nieuwe poelen met schraalgraslandjes, waar de salamanders op dit moment voor nageslacht zorgen. En wat te denken van de wilde orchideeën die op de schrale, leemhoudende grond nieuwe kansen krijgen. De geslaagde voorbeelden van “rewilding” liggen voor het oprapen.

Aanjagers van wilde natuur
De opa van Peter Smits kan op zijn wolkje tevreden naar beneden kijken: zijn kleinzoon heeft niet gekozen voor de hoogste bieder, maar voor een hoger doel. Met zijn bewuste keuze wordt een win-win situatie gecreëerd. De boer een goed gevoel, wij een stukske Skôn Skèndel rijker. Een kwalitatief hoogwaardig stukje buitengebied met respect voor onze cultuurhistorie. Daar komt wel een stukje vertrouwen bij kijken. Niet zozeer vertrouwen in de nieuwe eigenaren van de in te richten grond, maar meer in de herstelkracht van de natuur. Want daar draait het toch allemaal om; met een beetje goede wil kunnen we met zijn allen de natuur een steuntje in de rug geven. En als er meer boeren zoals Peter Smits zouden denken en handelen, zouden wij nòg grutser kunnen zijn op ons Schijndels landschap.

Anton Hellings.