Wat doet de klimop van Vincent van Gogh in Schijndel?

SCHIJNDEL | Op de begraafplaats op de Boschweg ligt een kunstzinnig graf, gemaakt van Franse kalksteen en begroeid onder een bed van hedera. Dit graf, van de Schijndelse Antoon Arts, is een replica van een bekende rustplaats. Maar waarom koos zijn familie ervoor om hem op dezelfde manier als Vincent van Gogh te begraven?

Door: Nina van den Heuvel

Excentriek

“Mijn vader was een excentrieke man,” deelt Anne, de oudste dochter terwijl ze vanaf een bankje naar de plek kijkt waar haar vader rust. Samen met haar moeder Agnes, schetst ze het beeld van een man die hield van kunst, schilderen, nostalgische spullen, luisteren en maken van muziek en verzamelen.

Wanneer hij enthousiast was over iets, deelde hij dat maar al te graag. “Dan moesten we om beurten in de auto gaan zitten en dan zette papa een cd op,” lacht Anne, “dat duurde dan soms wel tien minuten. En of ik het leuk vond of niet, het werd afgeluisterd.” Hij werkte in het speciaal onderwijs. Kunstdocent? “Nee,” glimlacht Agnes, “maar als hij de keuze opnieuw had kunnen maken, was hij dat waarschijnlijk geworden.”

Vincent van Gogh

De grote favoriet van Antoon was schilder Vincent van Gogh. Zijn fascinatie was zo groot dat de zolder van hun huis aan de Zonnebloemstraat (hoe toepasselijk) vol stond met alles wat hij over Van Gogh kon vinden. “Antoon herkende zich in hem.” Vertelt Agnes, “hij voelde zich niet altijd begrepen in zijn doen en laten, zijn creativiteit. Net zoals Van Gogh.”

De bewondering voor de kunstschilder leidde ook tot verschillende reizen naar plaatsen waar Van Gogh leefde, werkte en uiteindelijk begraven werd, samen met Agnes. Ze laat een foto zien uit die tijd. De foto toont Antoon, een man die warmte en creativiteit uitstraalt, naast het graf dat bedekt is onder klimop.

Van die hedera nam het gezin een stekje mee. “Dat heeft toen drie weken overleefd in een Spa Blauw-flesje tijdens de vakantie,” lacht Agnes. “Thuis hebben we het in een teil gezet, het groeide goed.” Toentertijd, negen jaar voor zijn overlijden, deelde Antoon al dat hij op dezelfde manier begraven wilde worden als de schilder, wanneer die tijd zou komen. Want ‘dichterbij van Gogh kun je niet komen’.

Het graf

Helaas kwam dat moment veel té vroeg toen Antoon in 2021 op 62-jarige leeftijd onverwachts kwam te overlijden. In die chaos was één ding voor de familie logisch: het graf zou eruit komen te zien als dat van Vincent van Gogh, precies zoals hun echtgenoot, vader, broer en opa had gewild. Ze namen contact op met het Van Gogh Museum in Nuenen en Amsterdam, dat hen vervolgens aan specialisten hielp die konden helpen het graf te reconstrueren.

Het originele graf in Frankrijk werd zorgvuldig opgemeten, de juiste kalksteen uitgezocht, en het ontwerp nagemaakt. De steen zou, net zoals dat in Frankrijk, een aantal centimeter naar voren geplaatst worden van de andere graven. Mét de hedera erop die de familie jaren daarvoor van het originele graf hadden meegenomen. Alleen op twee punten wijkt het af. In plaats van het Franse ici repose koos de familie voor hier rust. “In het Frans vond hij té hoog van de toren geblazen,” legt Agnes uit.

Ook ligt er een schijf van een boomstam op het graf, onder de klimop. “Papa was een man met veel humor, een entertainer,” zegt Anne met een glimlach. “Kort voor zijn dood voerde hij nog een toneelstukje op bij de boom die bij ons huis stond.” Op de rouwkaart staat een foto van die act: Antoon die de boom omhelst, één been speels in de lucht. Toen later bekend werd dat de boom gekapt zou worden, zorgde de gemeente ervoor dat hij in stukken werd gezaagd voor de familie. Zo is deze tastbare herinnering niet vergaan.

Betekenisvol

Agnes woont niet meer op de Boschweg, maar bezoekt het graf van haar man nog regelmatig. De kinderen van Anne kunnen het zelfs zien vanaf hun basisschool. Een jaar na Antoons overlijden maakte de familie, Agnes, Anne, haar vier jongere broers en de kleinkinderen, een bijzondere reis. Symbolisch traden zij in de voetsporen van niet alleen de kunstschilder, maar ook van Antoon. Ze gingen naar Parijs en naar het graf van Vincent van Gogh.

Daar, bij het graf in Auvers-sur-Oise, plantten ze iets bijzonders: een stekje van de klimop die op Antoons graf groeit, op de plek waar hij ooit zelf de originele plant had meegenomen. Agnes is het eens: “Zo is de cirkel weer rond, op en neer.”

Anne rationaliseert dat het misschien een beetje vreemd klinkt: naar Frankrijk reizen om een graf te bezichtigen, maar vind dat niet erg. “Voor alle kleinkinderen van papa is hierdoor de dood geen geheim of taboe.” En Van Gogh? “Ze kunnen de schilderijen herkennen, en hebben er zelfs een spreekbeurt over gehouden.” In een paar maanden, wanneer het vijf jaar geleden is dat Antoon overleed, zal de familie weer teruggaan naar Frankrijk. Daar gaan ze een graf bezoeken dat toch wel heel erg op dat van Antoon lijkt.