Informateur: Vier grootste partijen vormen voorkeurscoalitie

ma 30 mrt, 19:30 Politiek

SCHIJNDEL | Informateur Irma Woestenberg heeft niet heel lang nodig gehad om een voorkeurscoalitie te smeden. Binnen een week is ze gekomen tot een coalitie met daarin de vier grootste partijen Lokaal, CDA, Hier en VVD. De vier de partijen noemen vertrouwen als belangrijkste voorwaarde voor samenwerking. Die basis is volgens Woestenberg in alle gevallen aanwezig.  

Bij de gemeenteraadsverkiezingen in Meierijstad werd Lokaal met 8 zetels de grootste partij, gevolgd door het CDA (6), Hier (5) en de VVD (4). Samen zijn deze partijen goed voor een ruime meerderheid van 23 van de 37 zetels. In het rapport van Woestenberg staat dat deze partijen samen willen gaan voor ‘een krachtig en stabiel gemeentebestuur, gericht op verbinding en samenwerking’.

Met of zonder de VVD?
Voor drie van de vier partijen (Lokaal, Hier en VVD) is deze combinatie de eerste voorkeur. Het CDA had liever een college zonder de VVD gezien, maar kan zich vinden in de vierpartijencoalitie. Volgens Woestenberg is een college van Lokaal, CDA en Hier bovendien kwetsbaar, omdat deze combinatie blijft steken op 19 zetels: een krappe meerderheid.
Na het uiteenvallen van Team Meierijstad gaan Lokaal en Hier het als afzonderlijke partijen proberen. Woestenberg voorziet daarbij geen problemen: “Bij geen van beide partijen is sprake van oud zeer.”

FvD
Forum voor Democratie (FvD) was een van de grote winnaars van de verkiezingen. In haar eindrapport schrijft Woestenberg dat ‘Forum graag een coalitie had willen vormen met als kern Lokaal en Forum. Gezien de omvang van de partij en de verkiezingswinst zou deelname aan een coalitie denkbaar zijn’. De informateur organiseerde daarop een gesprek tussen Lokaal en Forum. Lokaal maakte daarin duidelijk dat een samenwerking vanwege inhoudelijke, programmatische verschillen niet de voorkeur heeft. “Daarnaast wil Lokaal afwachten hoe de inbreng van Forum zich in de raad de komende periode ontwikkelt”, aldus Woestenberg.
D66, GroenLinks-PvdA en Hart spraken de wens uit om deel te nemen aan de coalitie, waarbij de gewenste samenstelling per partij verschilde. Volgens Woestenberg accepteren deze partijen dat gezien hun zetelaantal de keuze voor hun partij niet voor de hand ligt. Gemeentebelang en SP zagen voor hun fracties geen rol in de coalitie. De voorkeur van de vier grootste partijen wordt door de vijf kleinere partijen, met wisselend enthousiasme, begrepen.

Collegeprogramma
Woestenberg ziet vooral spanningen tussen de ambities van de partijen en de beschikbare financiële middelen. Ze vindt de voorgestelde ombuigingen weinig concreet en mogelijk niet allemaal realistisch. “Dit is bij collegeonderhandelingen niet ongebruikelijk, maar voor Meierijstad is het nieuw”, stelt de informateur vast. “Financiën wordt een lastig onderhandelingspunt. Ik raad partijen aan niet aan wishfull thinking te doen en uiterst zorgvuldig te zijn bij ombuigingen in de ambtelijke organisatie.”
Verder merkt Woestenberg dat partijen afwachtend zijn over de provinciale plannen rond de N279. “Dit kan een geschilpunt worden. Het verdient aanbeveling dat de gemeente in de formatie een standpunt inneemt over de varianten die de provincie overweegt”, schrijft ze.

Programma 
Voor alle vier de grootste partijen vormt de Toekomstvisie de basis voor het programma. Al gemaakte keuzes uit die visie zijn niet ter discussie gesteld. Partijen willen nu naar een voortvarende uitvoering. Hoewel er door de verkiezingen sprake is van een aanmerkelijke verschuiving in de raad, zal het collegeprogramma niet gekenmerkt worden door een breuk met de ingezette lijnen. Wel zal er sprake zijn van andere accenten. De vier partijen vinden enkele zaken alle vier prioritair:
- Uitvoering van de gemaakte plannen.
- Een actief grondbeleid.
- Woningbouw.
- Behoud van voorzieningen in alle kernen.
- Oplossing van de problemen rond verkeer en bereikbaarheid.

Er zijn verschillen en discussiepunten tussen de partijen. Er zijn geen breekpunten en de verschillen lijken door onderhandelingen en compromissen overbrugbaar. Accentverschillen zijn:
- De omvang van de prioriteitstelling voor het sociaal domein.
- De prioriteit voor en aanpak van duurzaamheid en energietransitie.
- De manier waarop de problemen met bereikbaarheid worden aangepakt.
- De intensiteit van de samenwerking met MRE.

“De partijen die niet tot de voorkeurscoalitie behoren, zijn kritisch over de inhoud van het programma”, schrijft Woestenberg in haar adviesrapport. “De inhoud wordt zowel ‘te links’ als ‘te rechts’ genoemd. Wat in de gesprekken naar voren kwam over overeenkomsten en verschillen tussen de vier partijen duidt erop dat er een middenkoers te verwachten is. De wisselende reacties van de partijen vormen daarvoor ook een aanwijzing.”

Wie worden de wethouders?
Lokaal, VVD en Hier hebben een voorkeur voor een college met vijf wethouders, waarvan twee voor Lokaal. Het CDA pleitte voor zes wethouders vanwege ‘de zware rol van Meierijstad in de regionale en landelijke samenwerking’. Informateur Woestenberg gaat niet mee in dat verhaal: “Vijf wethouders is gangbaar voor gemeenten met de omvang van Meierijstad. Er zijn geen indicaties voor een zwaarder college.”
De wethoudersposten lijken voor een groot deel al vergeven. Jan van Burgsteden (VVD), Rik Compagne (Hier) en Johan van Gerwen (CDA) hebben er geen geheim van gemaakt graag terug te keren in het gemeentebestuur. De overige twee wethoudersposten mogen door Lokaal worden ingevuld, aangezien zij bij de verkiezingen op 18 maart de grootste partij werden. Wern van Asseldonk lijkt een zekerheidje. Naar de andere wethouder van Lokaal is het gissen. Eric van den Bogaard ligt het meest voor de hand. De Veghelaar was al eens wethouder van Meierijstad en stond hoog op de kandidatenlijst van Lokaal. Van Asseldonk zei echter in een eerder interview met DeMooiSchijndelKrant dat hij ‘geen signalen heeft gekregen dat Van den Bogaard het wethouderschap ambieert’ . Wel zou hij volgens Van Asseldonk graag in de gemeenteraad plaatsnemen.
Als Lokaal recht wil doen aan de verkiezingsuitslag, schuiven ze Marja van der Heijden uit Zijtaart naar voren. Zij kreeg maar liefst 1000 stemmen, opvallend veel voor een nummer twee op de lijst. Of Van der Heijden interesse heeft in het wethouderschap is nog onbekend.